इन्डियन प्रिमियर लिगको १६ औं सिजन अघि कोच्चिमा लिलामी आयोजना भएको थियो । यस लिलामीमा कुल १० टोलीले २०६.६ करोड रुपैयाँको बोल बाला हुने र खेलाडीहरूमा पैसाको वर्षा गर्नेछन्। तर के तपाईलाई थाहा छ टोलीले यति धेरै पैसा कहाँबाट पाउँछ?

आईपीएलको लिलामीमा खेलाडीमाथि पैसाको भारी वर्षा भएको छ । खेलाडी किन्नका लागि फ्रेन्चाइजीहरूबीच दौड हुन्छ र कहिलेकाहीँ १ करोड रुपैयाँदेखि सुरु हुने बोली १० करोडभन्दा माथि पनि जान्छन्। समग्रमा, पैसाको भारी वर्षा हुन्छ। तर खेलाडीहरूमा यति धेरै खर्च गर्ने फ्रान्चाइजीहरूले कसरी पैसा कमाउँछन्? खेलाडीमा खर्च गर्न यत्रो पैसा कहाँबाट आउँछ ?

कमाईको सबैभन्दा ठूलो स्रोत

भारतीय क्रिकेट कन्ट्रोल बोर्ड (बीसीसीआई) ले आईपीएल सञ्चालन गर्छ र दुबैको आम्दानीको सबैभन्दा ठूलो स्रोत मिडिया र प्रसारण हो। आईपीएल फ्रान्चाइजीहरूले आफ्नो मिडिया अधिकार र प्रसारण अधिकार बेचेर अधिकतम पैसा कमाउँछन्। अहिले प्रसारण अधिकार स्टार स्पोर्ट्ससँग छ ।

एक रिपोर्टका अनुसार बीसीसीआईले सुरुमा प्रसारण अधिकारबाट हुने आम्दानीको २० प्रतिशत राख्थे र ८० प्रतिशत रकम टोलीले पाउने गरेको थियो । तर बिस्तारै यो शेयर बढेर ५०–५० प्रतिशत पुग्यो ।

विज्ञापनबाट धेरै कमाई

आईपीएल मिडिया ब्रोडकास्टको अधिकार बेच्नुका साथै फ्रान्चाइजीहरूले विज्ञापनबाट पनि धेरै पैसा कमाउँछन्। खेलाडीको क्याप, जर्सी र हेलमेटमा देखिने कम्पनीको नाम र लोगोका लागि पनि कम्पनीहरूले फ्रेन्चाइजीहरूलाई चर्को शुल्क तिर्छन्। आईपीएलको समयमा फ्रेन्चाइजी खेलाडीहरूले धेरै प्रकारका विज्ञापन शूट गर्छन्। यसबाट आम्दानी पनि हुन्छ । समग्रमा, विज्ञापनले पनि आईपीएल टोलीहरूलाई धेरै पैसा ल्याउँछ।

लोकप्रियता र बजार मूल्यमा कडा वृद्धि

जब आईपीएल २००८मा सुरु भयो, भारतीय व्यापारीहरू र बलिउडका केही ठूला नामहरूले आठ सहरमा आधारित फ्रेन्चाइजहरू किन्न कुल $७२३.५९ मिलियन खर्च गरे। डेढ दशक पछि, आईपीएलको लोकप्रियता र व्यावसायिक मूल्य धेरै गुणा बढेको छ। २०२१ मा, CVC क्यापिटल (एक बेलायती इक्विटी फर्म) ले गुजरात टाइटन्सको फ्रान्चाइजीका लागि करिब $७४ करोड तिर्यो।